LỊCH-SỮ TIỄU-THUYẾT
GIA-LONG TẨU-QUỐC
Tác-giã: TÂN-DÂN-TỮ, Cholon
GIA-LONG TẨU-QUỐC
QUYỂN THỨ NĂM
HỒI THỨ HAI MƯƠI LĂM
Dựng quyệt kế công chúa cướp dinh
Phá đồn quân Tây-sơn thắng trận.
Bài binh liệt trận;
Đạo quân nương-tữ vẩn quan phòng;
Kính cổng cao tường;
Cửa thành phu-nhơn đều đóng chặc.
Vùng vẩy ngọn gươm địch khái,
Máu phi-thường nhuộm đỏ nước Biên-giang,
Hơn thua mấy trận tranh hùng,
Xương đồng-loại chất đầy hào chiến lủy.
Trong khi cỏ cây mang mát, bóng xế đài tây, ngó
ra trước mặt đồn phía hửu, thấy một viên Nử tướng,
đương cởi ngựa mang đao chạy lúp xúp nơi mé rừng,
sau lưng có hai thể-nử cũng cởi ngựa thỉnh thoảng
chạy theo, còn bốn mặt đồn quân lính đều canh
giờ nghiêm nhặc, viên nử tướng nào đây? ấy là
công chúa Ngọc-Duệ đi tuần du các trại.
Khi công chúa đi tuần du các trại và các đồn rồi
trở về ngồi nơi trướng liểu, nhớ tới mẹ và anh, gặp
lúc binh cùng thế nhược, vận đảo thời điên, phải lưu lạc ngoài chổ góc biển chơn trời, mà tạm chốn
thê thân ký túc, còn chồng là Nguyễn-hửu-Thoại
phụng sứ qua Xiêm, đường sá sơn trường thủy viển,
chưa biết đắc thất lẽ nào, khiến cho trong lòng nhửng
mãng bồi hồi lo ngại, Công-chúa ngồi một mình
lúc cúi đầu suỹ nghĩ, khi dựa gối ngẩn ngơ, lúc đón
nhạn mà ngóng đợi tin chồng, nhưng nhạn đâu
chẳng thấy, khi trông mây mà cảm thương phần mẹ,
những mây vẫn biệt mù, thật là:
Nam bắc bơ vơ trời mổi một,
Đêm ngày dồn dập tháng như ba.
Bữa nọ công-chúa Ngọc-Duệ đương ở tại đồn
Bình-hóa bổng có quân nhơn vào báo rằng: có
tướng Tây-sơn là Nguyển-văn-Kiêm đem binh tới
đóng trước đồn cách đây ước chừng mười dậm.
Công-chúa liền truyền cho đồn tả và đồn hữu, các
tướng sỉ ngày đêm phải phòng thủ chắc chắn, còn
Công-chúa thì coi thủ đồn giữa, chờ quân Tây-sơn
kéo tới thì sẽ cự chiến, còn binh của tướng giặc là
Nguyễn-Kiêm, đóng dựa triền núi đặng dọ thám
binh tình địa thế, rồi sẻ xáp trận hỗn chiến.
Tối bữa đó Công-chúa nai nịt tữ tế, rồi cho đòi
hai tên thể-nữ Huỳnh-anh và Bạch-yến đến và bão
rằng:
— Hai ngươi hãy sắp sửa đi với ta qua trại quân
giặc, đặng thám thính động tịnh thế nào.
Thễ-nử Huỳnh-anh nghe Công-chúa bão vậy thì
bẫm rằng:
Bẫm Công-chúa, Công-chúa là một vị chũ tướng
ở đây, trong lúc đêm khuya tâm tối, Công-chúa
không nên khinh suất qua trại Quân-giặc, e quân-giặc biết thì sanh sự khó lòng, vậy xin Công-chúa đễ hai
tôi qua đó thám thính động tịnh cho, chẳng cần gì
Công-chúa phải xông pha vào chổ binh đao chiến địa.
Công-chúa nói: việc nầy là một việc trọng yếu,
ta làm một viên chũ tướng, mắt ta phãi thấy cái địa
thế của giặc, đóng binh chỗ nào, và phãi biết binh
giặc hư thiệt nhiều ít thế nào, nên bỗn thân ta phãi
đi mới được, hai ngươi cứ việc theo ta không sao
phòng ngại, nói rồi Công-chúa với hai thễ nữ lên
ngựa ra đi.
Đi đặng một đổi, cách xa đồn chừng ít dậm, kế
tới một khoãn rừng cây rậm rạp, Công-chúa với
hai thễ-nử cởi ngựa đi chậm chậm dựa nơi mé rừng,
bổng nghe tiếng lá khô kêu rạo rạo trong rừng, kế
thấy một người ở trong bụi cây nhãy ra, tay cầm
gươm, tay cầm đèn, dọi qua một cái rồi mất.
Công-chúa liền la lên một tiếng « đàng ta », thì
thấy tên kia đã nhãy tới trước mặt công-chúa, và
cúi đầu rồi chống gươm đứng dựa bên đường hầu
đón, Công-chúa với hai thễ-nử liền giục ngựa tới
và hỏi tên ấy rằng:
— Phục binh của ta ở đâu?
Tên ấy đáp rằng: Bẩm công-chúa phục binh đều
núp trong đám rừng nầy.
— Nãy giờ ngươi có thấy quân giặc léo hánh đến
đây chăng?
— Bẩm công-chúa, nãy giờ chúng tôi núp trong
rừng nầy rình coi, mà chưa thấy chúng nó léo tới.
Công-chúa nghe tên ấy nói vậy, liền lấy tay khoát
ra một cái và bão rằng:
— Thôi, ngươi cứ việc vào rừng núp theo chỗ cũ
mà coi chừng chẳng nên hơ hõng.
Tên ấy thưa vâng, rồi lui lại nhãy ngay vào rừng
một cái, và chun mất trong mấy bụi cây.
Thễ-nử Huỳnh-anh thấy vậy thì hõi Công-chúa
rằng:
— Bẩm công-chúa, khi nãy chúng tôi thấy một ánh
sáng dọi lại, kế nghe Công-chúa la lên một tiếng
« đàng ta » đó là nghĩa gì? chúng tôi không hiểu.
Công chúa nghe thễ-nữ hõi, thì day lại đáp rằng:
— Chổ nầy là chổ ta đễ phục binh mà coi chừng
và ngăn ngừa quân giặc; khi chúng ta đến đây, quân
mai-phục trong rừng không biết ai, nên phải rọi đèn
mà coi, hễ rọi một lần thứ nhứt, thì phãi lấy khẩu
hiệu riêng mà trã lời rằng: « đàng ta », thì chúng nó
biết là người của mình, còn khi chúng nó rọi đèn
hai lần, mà không trã lời theo khẩu hiệu ấy, thì là
người giặc, tức thì mấy trăm mũi tên trong rừng,
đều phát ra một lược, đó là một đội quân ta để
phòng trong lúc đêm khuya, sợ quân giặc đem binh
đến thình lình mà cướp đồn phá lůy, nói rồi Công-chúa và hai thể-nử đều giục ngựa chạy tới.
Khi chạy qua khỏi rừng ít dậm, kế tới một chổ
đồng trống, Công-chúa và hai thễ-nữ liền quức ngựa
chạy mau, bổng thấy dưới đất nhãy lên hơn ba chục
người, đều mặc đồ đen, tự đầu tới chơn, mổi người
đều một tay mang khiên, một tay cầm giáo rần rần
áp lại, bộ tướng dử dằn.
Công-chúa liền la lên một tiếng « đàng ta » thì
thấy mấy người ấy cúi đầu, rồi đứng ra hai bên mé
đường đều có hàng ngũ thứ tự.
Công-chúa ngồi trên ngựa, tay gò cương, tay cầm
bửu kiếm, day lại hỏi rằng:
— Nãy giờ chúng bây ở đây có thấy quân giặc
động tịnh thế nào không?
Mấy tên kia trả lời rằng:
— Bẫm công-chúa, hồi nãy chúng tôi thấy có một
toán quân giặc, ước chừng hai mươi người, đi
phía bên kia đồng, rồi thẵng qua hướng bắc, chắc
là quân đi do thám của giặc.
Công-chúa nghe rồi thì bão rằng:
— Vậy chúng bây cứ việc chung xuống hang mà
núp đó, chờ chúng nó đi ngang qua đây, thì áp lên
bắt nó cho được, rồi dẫn về cho ta. Nói rồi công-chúa lấy tay khoát ra một cái, tức thì ba mươi mấy
tên quân ấy đều nhảy ra lề đường lẹ làn, rồi chun
mất xuống hang, chẵng còn một người ỡ trên mặt
đất: hai thể-nữ ngó lại, thì thấy trên mặt đất liền
lạc như thường, không thấy lổ hang chi hết, đó rồi
công-chúa và hai thễ-nữ giục ngựa chạy tới; chậy
được ước chừng it dậm, thấy một vòng binh trại
cũa giặc Tây-sơn đóng dựa mé triền dài theo
chơn núi.
Công-chúa liền gò cương ngừng ngựa, đứng nhắm
một hồi, rồi lấy tay chĩ trên một hòn núi nhỏ kia,
và day lại nói với hai thế nữ rằng:
— Chúng ta phải lên hòn núi thỗ-sơn nầy mà
xem vào binh trai của giặc mới rõ.
Hai thể nử nói: Bẫm Công-chúa, hòn núi đó ở
gần dinh trại của giặc lắm, nếu chúng ta lên đó,
e quân giặc ngó thấy thì khó lòng.
Công-chúa mỉn cười và nói rằng:
— Hể muốn tìm châu thì phải xuống biển, muốn
biết ngọc thì phải vào non, nay ta muốn biết binh
tình của giặc hư thiệt, nhiều ít thế nào, thì phải
đến đó xem coi mới rõ, nói rồi, Công-chúa và hai
thể-nử cởi ngựa chạy tuốc lên núi, lần lần leo lên
trên chót, đứng ngó bốn phía vòng binh của giặc,
thấy đèn đuốt lờ mờ, chói ra leo lét, ngó vào chính
giữa vòng binh, thấy trước dinh trại có cậm một
cây đại kỳ, thì biết là dinh trại của tướng giặc,
rồi ngó ra phía sau, thấy đồ đạt ngổn ngang, thì
biết là chổ nhung xa lương-phạn, còn chung quanh
vòng binh đều lẵng lặng yêm liềm, chỉ nghe vẳn
vẳn những tiếng dùi trống nhịp sanh trong mấy trại
quân, thỉnh thoãng nghe kêu thùng thùng rắc rắc.
Công-chúa đương cởi ngựa đi qua rảo lại trên
đảnh núi, rồi đứng châm chỉ xem coi các trại binh
giặc. Kế thể nử Huỳnh-anh chạy lại nói rằng.
Bẫm công-chúa, tôi nghe ở dưới chơn núi, có
tiếng người nói lào xào, chắc là quân giặc tới đây,
xin công-chúa phải mau mau trở về, kẻo chúng
nó ngó thấy.
Công-chúa nghe nói liền quày ngựa xuống núi,
bổng thấy một tướng giặc ở dưới núi bước lên.
Công-chúa với hai thể-nử lật đật quức ngựa chạy
mau, tướng giặc thấy tức thì giực ngựa rược theo
xuống núi.
Nguyên tướng giặc nầy là một viên tiểu tướng
của Tây-sơn tên là Lê-văn-Quang, đêm ấy đem một
toán quân đi tuần chung quanh binh trại, bổng thấy có bóng người qua lại trên đảnh núi, liền bảo quân
ở dưới chơn núi coi chừng, rồi day lại nói với tên
bộ hạ kia rằng:
Ta thấy trên núi có dạng người, vậy ta cùng
ngươi cỡi ngựa lên coi, hay là quân giặc lén tới dòm
hành, thám dọ dinh trại của ta đó chăng? nói rồi
liền dắc nhau tuốt lên trên núi.
Khi lên tới đảnh núi, thấy ba người nữ-tướng
đương cởi ngựa chạy xuống phía mé bên kia.
Lê-văn-quang với tên bộ hạ, hai người giục ngựa
rược theo: Công-chúa và hai thể-nử chạy quanh lộn
trong núi một hồi, rồi cứ noi theo đường củ thẳng tới.
Còn tướng giặc là Lê-văn-Quang, với tên bộ hạ,
giục ngựa chạy trước, và truyền quân rược tiếp
theo sau, Khi rược theo đặng ít dậm đường, thình
tình con ngựa của Lê-văn-Quang, với tên bộ hạ
đều quị hai chơn trước xuống đất, làm cho hai
tướng giặc nầy té nhào xướng ngựa, chừng ngó lại
thì thấy ngựa bị vấp chơn vào mấy sợi dây dăng
ngang qua đường nên phải quị xuống.
Công-chúa và hai thể nử chạy trước, thấy hai
tướng giặc té nhào xuống ngựa, liền quày lại bảo
thể nử bắt hai tướng ấy vừa người vừa ngựa, rồi
dẩn đi về trại, còn một toán quân giặc lục thục
rược theo phía sau, mới vừa rần rần chạy tới,
bổng thấy hai bên đường thình lình dưới đất trồi
bên hơn ba chục người, đều cầm khiên vát giáo,
áp lại hổn chiến một trận, quân giặc thất kinh,
hàng ngủ lộn xộn, chẳng biết binh tướng ở đâu
dưới đất thình lình trồi lên, ào ào áp tới, thì hoãn vía kinh hồn, chẳng dám cự chiến, rồi cả thảy đều
bị quân mai phục của Công-chúa bắt hết.
Khi công-chúa về tới dinh ra giữa thính đường,
thì quân đao-phủ đả dẩn tướng giặc là Lê-văn-Quang vào dinh.
Lê-văn-Quang ngó lên thấy công-chúa ngồi trên
ghế cao, oai nghi trầm tịnh, sắc diện nghiêm trang,
hai bên có hai thế-nử Bạch-Yến với Huỳnh-Anh,
đều đai kiếm mang gươm, đứng hầu tề chỉnh, thì
nghỉ thầm rằng:
— Khi nảy ta gặp người nầy trên núi, ngở là
mội người tướng sỉ tầm thường, chẳng dè là Ngọc-Duệ công-chúa, ta đã nghe danh bấy lâu, nay mới
thấy đây, thật là đáng một viên nử-tướng, nghi
biểu đường đường, lại có vẽ thuyền quyên quốc-sắc, nghĩ vậy rồi theo quân đao-phủ buớc vào thính
đường yết kiến.
Công-chúa thấy thì hõi rằng:
— Ngươi tên chi, và làm chức gì của giặc Tây-sơn Nguyễn-Nhạc?
— Thưa, tôi là Lê-văn-Quang làm chức thiếu-úy.
— Còn chánh tướng đạo binh ấy là ai?\
— Thưa chánh tướng của đạo binh Tây-sơn nầy
là Nguyển-văn-Kiêm.
— Đạo binh cũa Nguyển-văn-Kiêm quân sĩ ước
đặng bao nhiêu? ngươi hãy nói thiệt ta nghe, bằng
nói sai lời, thì ta không dung ngươi được.
— Thưa, đạo binh nầy chĩ có một ngàn mà thôi.
Công-chúa nghe rồi, liền truyền cho đao-phũ
quân đem Lê-văn-Quang và mấy chục quân giặc
đều giam cấm vào ngục, và bão lấy đồ sắc phục
của quân giặc ấy cho tướng sĩ mặc vào, giã làm
đội quân cũa Lê-văn-Quang, rồi đi tiên-phong kéo
tới trại binh Tây-sơn, áp vào mà cướp giết
quân giặc, còn công-chúa với các tướng đem năm
trăm binh mã theo sau đặng làm hậu tập.
Khi quân tiền đội cũa công-chúa kéo tới dinh
trại Tây-sơn, mấy tên quân canh nhựt trước dinh,
thấy quân ấy mặc một sắc phục như chúng nó, thì
tưởng là quân tuần thám của Lê-văn-Quang trở về;
nên không nghi ngờ tra hõi chi hết, đến chừng đội
quân ấy lại gần, liền rút gươm giết chết mấy tên
quân canh, rồi kéo thẵng vào trại, còn năm trăm
binh hậu tập của công-chúa theo sau, tức thì kéo
tới như giông, rồi xông vào áp giết quân giặc một
trận rất dử.
Quân giặc đương ngủ, thình lình nghe binh mã
ào ào áp tới, thì hồn bất phụ thễ, không kịp trở tay,
bị binh cũa công-chúa tràn tới, lớp chém lớp đâm,
tên bắn ra như mua bấc, quân Tây-sơn hoãn kinh
rùng rùng kéo nhau chạy hết.
Lúc bấy giờ tướng giặc là Nguyển-văn-Kiêm,
xông ra cãn cự không lại, rồi củng vỡ chạy
theo quân.
Công-chúa đắc thế đùa binh rược theo một
hồi rất xa, rồi mới truyền lịnh thâu binh trở lại.
Trận nầy công-chúa đoạt được lương phạn khí
giới rất nhiều, và nổi lửa đốt hết dinh trại quân giặc, rồi kéo binh trỡ về, thì canh đã gần tàng, trời hầu
rựng sáng.
Nguyên tướng Tây-sơn Nguyển-văn-Kiêm có tánh
kiêu căng khinh thị công-chúa Ngọc-Duệ là một
nữ tướng, tài bộ bao nhiêu, nên ơ hờ chẵng thèm
đễ ý đề phòng cẫn thận, vì vậy mà đêm ấy bị công-chúa đem binh cướp trại, và bị thất bại một trận
rất to, chiến trượng nhung xa, hao mất chẵng biết
bao nhiêu mà kễ.
Sáng bữa sau Nguyển-văn-Kiêm hội tập binh mả
lại đặng sáu bãy trăm quân, còn đồ đạt, khí giới
lương thão đều bị công-chúa đoạt hết.
Vua Tây-sơn Nguyễn-Nhạc ở Saigon nghe Nguyển-văn-Kiêm thất trận, liền sai Nguyễn-danh-Tập, làm
đốc chiến đem năm trăm quân lên Biên Hòa mà
trợ chiến cùng Nguyễn-văn-Kiêm, đặng đánh với
công-chúa.
Khi Nguyển-danh-Tập đem binh lên hiệp với
Nguyển-văn-Kiêm, rồi phân làm hai đạo, kéo tới
vây phũ đồn lũy cũa công-chúa Ngọc-Duệ, quyết
đánh một trận mà rữa sạch tiền cừu.
Công-chúa liền truyền lịnh cho các tướng sĩ phãi
cố thũ trong đồn mà cự chiến với giặc.
Nguyển-văn-Kiêm liền truyền quân áp tới phá đồn
hãm trận, công-chúa đứng trên mặt đồn, đốc suất
tướng sĩ lấy cung nỗ súng ống bắn ra như mưa.
Quân Tây-sơn phũ vây đánh phá mặt tiền hơn
mười bữa, quân sĩ bị nhằm tên đạn, mà chết chẵng
biết bao nhiêu, nhưng không lấy đặng.
Bửa nọ quân Tây-sơn nữa đêm áp tới, mỗi đứa
đều mang một cái khiên đễ đỡ tên bắn, rồi xốc vào bên dồn, bắt thang leo lên hãm trận một cách
dử dội.
Công-chúa thấy binh Tây-sơn ào vô hằng hà sa
số, quân sĩ trong đồn thế cự không lại, bèn truyền
lịnh mở cửa đồn sau, rồi rút binh theo đường
rừng mà chạy.
Khi Nguyễn-văn-Kiêm đoạt đặng đồn giữa rồi, kéo
binh qua lấy đồn tả, và đồn hửu, đặng kiếm Công-chúa mà bắt, thì Công-chúa đã đem quân sĩ bộ
hạ chạy đi xa rồi, kế gặp Lê-văn-Quang ở trong
ngục phá cửa chạy ra.
Nguyển-văn-Kiêm bèn sai Lê-văn-Quang hiệp với
Nguyển-danh-Tập đem binh rược theo, truy tầm
Công-chúa mà bắt cho được.
Lúc bây giờ Công-chúa chạy theo đường rừng
tuốc qua Thủ-dầu-một, thì chỉ còn quân sỉ bộ hạ
chẳng đầy một trăm.
Công-chúa bèn kiếm chổ tìm tàng, tạm ẩn ít ngày,
đặng chờ tin chồng là Nguyển-hửu-Thoại qua xiêm
về, rồi sẽ tùy cơ liệu luợng.
Bữa nọ Công-chúa với hai thể nử Huỳnh-anh
và Bạch-yến, đương ngồi nơi nhà hậu đường bàn
tính công việc, bổng có một người xin vào ra mắt.
Công-chúa lật đật bước ra, thấy tên nội thị của
Nguyển-vuơng là Phụng-Tường thì vội vàng hỏi
rằng:
— Ủa quan nội thị Phụng-Tường, ngươi đến
đây có việc chi?
Phụng-Tường thấy Công-chúa liền vội vàng
bước tới thi lể rồi bẫm rằng:
— Bẫm Công-chúa, tôi vâng lịnh Nguyễn-vuong
đến tìm Công-chúa.
Vưong-mẩu và Vương-huynh ta bình yên mạnh
giỏi chăng?
Bẫm Công-chúa, lịnh Vương-mẫu và Đức Nguyển-
vương đều mạnh khoẻ hết cả.
— Vậy thì nhà ngươi tìm ta đến đây về việc
binh tình quốc sự, hay là về việc gia quyến của ta?
— Bẩm Công-chúa, tôi phụng mạng lịnh quốc-mẩu và Đức Nguyển-vuong sai đến tìm kiếm Công-chúa, đặng trao thơ nầy cho Công-chúa khai khán,
nói rồi liền lấy phong thơ trong áo trao ra.
Công-chúa lấy thơ rồi đứng trước bàn, chúc cho
lịnh Vương-mẩu và Vương-huynh hai tiếng bá
phúc, rồi dở thơ ra xem; thơ nói như vầy:
« Ta vội vàng tả ít hàng vắn tắc cho Công-chúa
hiền mụi đặng rỏ; trước khi ta cất bút đề thơ, ta
đã gạt mấy giọt nước mắt thương tâm mà tỏ cho
hiền mụi hay rằng: Phu-tướng của hiền mụi là
quan Chửong-cơ Nguyển-hửu-Thoại, trong lúc
phụng sứ qua Xiêm, cầu binh cứu giúp, rủi thay
mới vừa nữa đường, gặp quân Tây-sơn và quân
Caoman cãn trở, làm cho quan Khâm-sứ Nguyễn-hửu-Thoại phải sa xuống vực thẩm, mà táng
mạng giữa chốn chiến trường kia rồi. »
Công-chúa đứng trước bàn, vừa đọc tới đây, thì
la lên một tiếng: Ủa! và nói: Trời ôi! phu-tướng
ta đã táng mạng giữa chốn chiến trường kia rồi!
Nói vừa dứt, thì hai mắt Công-chúa dường như
có một chòm mây kéo qua, làm cho tối tâm mờ
mịt, rồi mặt mày chán ván, bủng rủng tay chơn, bức thơ đương cầm nơi tay, bổng chúc đã rớt
ngay xuống đất, rồi xiểu mình nơi bàn mà bất tỉnh.
Hai thễ-nử đứng hai bên thấy vậy liền chạy lại
đở Công-chúa ngồi nơi ghế, thì thấy Công-chúa,
mặt đả tái xanh, hai thễ-nử kêu gọi một hồi, Công-chúa tỉnh lại, liền lấy khăn lau nước mắt, rồi đở
thơ xem tiếp đoạn sau, thấy nói như vầy:
« Hiền-mụi ôi! ấy là cơ trời xui khiến, vận
nước đảo điên, nên gặp nhiều cảnh ngộ gian nan,
làm cho lòng người lắm đều chua xót, nay cung
quyến còn tỵ nạn tại cù-lao Phú-quốc, và ta
đương lo chiêu tập các đạo binh nghỉa-dỏng cần-vương, rồi sẽ toan bề phục thâu bờ cỏi, bây
giờ hảy còn nước bước linh đinh, minh mang
trời bể, chưa định đi ở nơi nào! vì vậy ta vâng
lịnh từ mẩu gởi thơ nầy, khuyên hiền-mụi chẳng
nên quá ư chác thảm mua sầu, mà tâm thần
hao tổn, vậy thì hiền-mụi hảy bỏ đồn Bình-Hóa,
bải việc chiến chinh, đặng mau mau theo quan nội-thị Phụng-Tường mà trở ra Phú-quốc, ngỏ cùng
cung-quyến sum hiệp một nhà, kẽo lịnh từ mẩu
ngày đêm trông đợi. »
Công-chúa xem thơ rồi, khóc nức nở một hồi,
bèn day lại nói với Phụng-Tường rằng:
Quan nội-thị, phiền ngươi về trước tâu lại cho
Vương-Mẫu và Vương-Huynh ta hay rằng: ta đã
thất thủ đồn Bình-Hóa, và quân Tây-sơn đương
đem binh ruợc theo, truy tầm tứ hướng, vậy ta
phãi kiếm nơi tạm trú mà tỵ nạn ít ngày, đặng
chờ quân Tây-sơn rút binh trở về, chừng ấy ta sẻ lần ra Phú-quốc mà sum hiệp cùng từ mẩu và
Vương-Huynh ta mới đặng.
Phụng-Tường lãnh mạng rồi từ giã Công-chúa
ra về, bổng có quân thám thinh vào báo rằng:
— Bẩm Công-chúa, có Lê-văn-quang, và Nguyển-danh-Tập đem binh truy tầm Công-chúa, bây giờ
đương đóng dinh trại nơi rừng nầy, cách chừng
năm dặm.
Công-chúa hỏi: binh nó cả thãy ước chừng bao
nhiêu?
— Bẩm Công-chúa, đội quân của Lê-văn-Quang
đi tiền đạo ước chừng năm chục người, còn đạo
binh của Nguyển-danh-Tập đi sau độ chừng hai
trăm quân sỉ.
Công-chúa nghe nói ngẫm nghĩ một hồi, rồi day
lại nói với các Quân sỉ rằng:
— Thằng Lê-văn-Quang đã bị ta bắt được một
lần, không giết là may, bây giờ hãy còn đem binh
rược theo, vậy thì số nó đã muốn chết về tay ta,
nên ngày nay đến đây mà nạp mạng, nói rồi Công-chúa liền bảo năm chục quân sỉ đem cung tên ra
núp dựa mé rừng, chờ Lê-văn-Quang đi đến, thì
bao nhiêu mũi lên sẽ phát ra một lược mà giết nó,
còn Công-chúa với hai thế nữ, đem ba chục quân
nhơn ra dẩn dụ tướng giặc.
Lê-văn-Quang thấy Công-chúa cởi ngựa ra trận,
chĩ có hai ba chục quân nhơn, liền đốc binh kéo
tới xáp chiến.
Công-chúa truyền quân vừa đánh vừa chạy thối
lui, Lê-văn-Quang thấy Công-chúa chạy trước, thì đốc quân sỉ rược theo, quyết bắt Công-chúa cho
được mà lập đầu công, khi rược tới khoãn rừng
rậm kia.
Lê-văn-Quang sợ có phục binh, bèn bão hai mươi
quân sĩ đi trước dọ đường, còn mình đem binh
theo sau, lần lần tấn tới.
Khi thấy quân tiền đội đi trước đã xa, mà chẳng
có phục binh ngăn trở, thì cười và nói với tướng
sỉ rằng: Ngọc-Duệ chẳng biết dụng binh, nếu chổ
nầy mà có phục binh, thì ta ắc không đường sanh
lộ, nói rồi liền giục ngựa kéo binh rược theo, chẳng
dè Công-chúa đứng núp trong rừng, để quân tiền
đội đi qua, chẵng cho náo động chi hết, chờ khi
Lê-văn-Quang đi tới, tức thì Công-chúa hô lên một
tiếng; thì năm chục quân mai phục trong rừng,
cũng rập nhau ré lên dậy trời, rồi nhắm ngay Lê-văn-Quang, bắn ra như mưa bấc.
Lê-văn-Quang hoãn kinh quày ngựa muốn chạy,
bổng đâu một mủi tên bay tới trúng ngay vào mặt,
anh ta la lên một tiếng châu ôi! thì đã bị mười
mấy mũi tên khác bay tới gâm vào trên mình, tức
thì té nhào xuống ngựa mà chết, còn mấy chục
quân sỉ lớp bị thương, lớp bị chết, rồi kéo nhau
chạy hết.
Kế đạo binh cũa Nguyễn-danh-Tập ùng ùng kéo
tới hơn hai trăm, binh cũa công-chúa tuy cứ hiểm,
ân núp trong rừng bắn ra, nhưng mà số binh ít lắm,
nên đánh không lại, còn binh cũa Nguyển-danh-Tập
ào ào tràn tới, lớp lấy lữa đốt rừng, khói bay mù
mịt, lửa cháy đõ trời, lớp đem binh rược theo công-chúa mà tập nã.
Nguồn: Wikisource tiếng Việt — Gia Long tẩu quốc/Hồi thứ hai mươi lăm. Văn bản được nhập và định dạng lại; CC BY-SA 4.0, có thể áp dụng điều khoản bổ sung của tác phẩm.