HỒI THỨ HAI MƯƠI BẢY
Giả hòa thượng địch nhơn trúng kế,
Gặp trường giang liệc nữ quyên sanh
Nguyên cái bẩy treo nầy của một tên thợ rừng
ở phía sau núi, làm ra mà gài bẫy thú vật, trong
lúc bôn ba nguy cấp, Hòa thượng không dè, nên
chạy tuông qua đó, vướng cảng vào trong vòng
dây, tức thì bẩy ấy vục lên, làm cho Hòa thượng
phải mắc hai giò tòn ten trên bẩy, rủi thay cho
đường dây không chắc, mà cái thay Hòa thượng lại
rất nặng nề, phần thì bị gió vục lại vung qua, nên
vòng dây lần lần phải đức.
Khi tên ác tăng rớt xuống, vập đầu vào đá bể óc,
thì ngáp ngáp vài cái rồi chết liền.
Công-chúa thấy sự tai hoạ thình lình, thì đứng
đó mà sững sờ ngơ ngẩn, kế hai tên thễ-nữ chạy
tới, thấy Công-chúa thì mừng rỡ và hỡi rằng.
— Công-chúa đã giết chết thằng Hòa-thượng nầy
rồi sao?
— Không, ta không giết nó, má trời đã giết nó
chết rồi, Công-chúa bèn thuật sự chết của thằng
ác-tăng lại cho hai thế-nữ nghe rồi hỏi rằng;
— Còn hai thằng àc-tăng kia thế nào?
— Bẩm Công-chúa, chúng tôi đã bắt nó được, và
trói lại để nằm trong chùa, đó rồi Công-chúa và hai
thế-nữ dắc nhau trở về, thì thấy hai sải còn nằm
chèo queo dưới đất.
Công-chúa buớc tới lấy gươm chĩ ngay vào mặt
hai sải, và nghiêm sắc diện mà hỏi rằng:
— Hai thằng khốn kiếp kia, sao mi dám đồng ác
tương tế cùng Hòa-thượng mà ám hại chúng ta,
thằng Hòa-thượng khốn nạn ấy bây giờ đã chết rồi,
vậy hai mi muốn theo nó, thì ta cho mỗi đứa một
gươm, đặng theo nhau một bọn cho rảnh.
Hai sải kia rung rảy và nói rằng:
— Trăm lạy Công-chúa, sự ấy là tại Hòa-thượng
đồ mưu thiết kế muốn giết Công-chúa mà lập công,
rồi sai khiến hai tôi làm theo, chớ chúng tôi dám
đâu sanh sự, xin Công-chúa thứ cho, kẻo tội nghiệp
tôi lắm.
Công-chúa nói: ta cũng lấy lòng nhơn đức mà tha
thứ cho hai mi, nếu mi không cải ác tùng thiện,
mà còn sanh sự đều chi, thì đầu mi phải rụng, nói
rồi bão hai thế-nữ mỡ trói.
Hai sãi mừng rở liền bước lại lạy tạ công-chúa mà
cám-ơn.
Công-chúa ngó hai sãi và bão rằng:
— Hai ngươi phãi lấy đồ y phục cũa Hòa-thượng
đem đây cho ta xem.
Hai sãi thưa vâng, rồi buớc vào hậu liêu, lấy ra
một xấp áo mão đạo-phục của Hòa-thượng, trình
lên cho công-chúa.
Công-chúa lấy lên từ cái xem rồi, day lại nói
với hai sãi rằng: thôi hai ngươi hãy ra sau mà nghĩ
đi, chừng nào có việc, ta sẽ kêu đến.
Hai sãi thưa vâng, rồi lui ra, còn công-chúa với
hai thể-nữ cũng bước vào hậu đường ngơi nghĩ.
Đây xin nhắc lại, khi Nguyển-danh-Tập rược
theo Công-chúa đi tới mé rừng, thi trời đã tối mịt,
lại thấy đường đã cùng, không có ngã nào đi đâu đặng nữa, liền truyền quân hạ trại, và sai một đội
binh, đón chân các nẽo đường rừng, đặng kiếm bắt
công-chúa.
Sáng bữa sau Nguyện danh-Tập thấy quân sĩ
kiếm không đặng Công-chúa, thì nghi cho Công-chúa
rút vô tàng ẩn trong rừng, đặng chờ mình lui binh,
thì sẻ lén ra, tiềm qua xứ khác mà đào tị, vì vậy
nên không chịu lui binh, cứ đống trại bao vây các
nẽo đường rừng mà tiềm kiếm Công-chúa.
Công-chúa lúc nầy như chim ở lồng, như cá ở
chậu, đất trời tuy rộng, mà không chổ dung thân,
rồi một mình đi thơ thẩn trong chùa mà thằm than
tự nghĩ rằng:
— Mẹ ta và anh ta lúc nầy ở tại cù lao Phú-quốc
thế củng ngày ngày ngóng mông, bữa bữa trông
mây, chẳng biết nông nổi cửa ta sau nầy, dữ lành
bao nả. Mẹ ta và anh ta thì xiêu lạc ngoài chốn
chơn trời mặt biễn nắng mưa khôn thấu lẻ nào,
còn ta bây giờ thì bơ vơ trong chổ góc núi đầu non,
sống thát biết ai nhắn nhũ.
Mẹ ôi! thế thì mẹ đã mõi mắt ngày trông con nhạn
tin, mà con đây cũng treo tròng đêm đợi mãnh ngư
thơ, con nghĩ tại con sanh ra gặp đời giang sang điên
đão, xã tắc khuynh nguy như vầy, thì con nở nào
sống mà làm cái túi đựng cơm, cái sào vắc áo, cho
uỗng một khí huyết của cha mę sanh thành, nay con
đã cam bề thất hiếu, sự ân cần, con không thế sớm
viến tối thăm; xin mẹ liều như con thát thuở trong
nôi, tình ly biệt xin mẹ chớ ngày trông đêm đợi.
Mẹ ôi! từ đây mẹ muốn thấy con, thì xin mẹ
trong lúc canh vắn dêm khuya, me nghe những tiếng dắn dõi quyên kêu trước ngõ, đó là vía con
trở lại thăm nhà, và nhửng khi phất phơ gió thoản
bên màng, ấy là hồn trẻ đi về viến mẹ.
Công chúa than thở rồi bước ra ngoài chùa, thấy
núi vây bốn mặt, rừng bọc tư bề, xem như tuồng
ai đã bố liệc một đồ trận ra đây, cọp đó là Tướng-quân, beo kia là Đề-đốc, núi non là thành lũy, cây
cõ là binh gia, kià là cờ chuối phất phơ, nọ là giáo
tre chơm chởm, dưới bụi sành kêu dắn dõi, trên
nhành vượng hú thon von, thật là một cảnh ngộ rất
thê thảm, rất hiểm nguy, khiến cho Công-chúa ngó
đến đâu, thì nét mặt tõ ra một sắc âu sầu thãm đạm,
rồi Công-chúa lại nghĩ rằng:
— Con người ỡ trong hoàng cảnh thế giới nầy,
ai ai kết cuộc rồi cũng phãi lãnh một cái chết là
một phần gia tài cũa mình sau hết mà chôn chặc
dưới mồ ba thước, một giấc ngàn thu, không ai
trốn khõi, chồng ta là Nguyễn-hửu-Thoại đả vì
nước mà quyên sanh, vì vua mà tận mạng, thế
thì ta bây giờ hãy còn sống sót lại đây làm gì, vậy
ta củng nên kím một thế nào mà đối với chồng ta
cho xứng đáng, đối với mẹ ta và anh ta cho vẽ
vang, hơn là ta phải chết đói chết mục trong đám
rừng nầy, mà để cỏ cây vùi lấp cho uỗng mạng.
Công-chúa nhớ lại khi nãy thằng Hòa-thượng
khai tên họ là Hồ-di-Nhựt, quyết giết mình lấy đầu
đem nạp cho tướng Tây-sơn là Nguyển-danh-Tập
mà lập công, nhưng may cho mình không chết cách
nhơ nhớp về tay thằng ác-tăng, vậy thì bây giờ
mình phãi tính thế nào mà thoát khỏi vòng binh,
nếu ở đây sớm muộn cũng chẵng khỏi vào tay
quân nghịch.
Công-chúa suy vậy nghỉ vậy, rồi tự nhiên một
mãnh tâm hồn lừng lừng lẩy lẩy, phát lên phới
phở, mặt mày hớn hở, trở nên tươi cười, khí
phách trở ra hùng hào, tinh thần trở ra tráng kiện,
dường như kiếm đặng một vật quí báu gì trong
trí khôn, mà tỏ ra bề ngoài hình thù, xem rất hân
hoan hâm hở, thật Công-chúa là một gái có cang
đởm tinh thần, đối với một cãnh ngộ rất khốn
đốn hiểm nguy như vầy, mà trong trí tỉnh tỉnh
tề tề, chẳng để cho linh hồn mình bị cái cãnh
khốn nạn kia lừng lên mà làm cho gan xàu ruột
héo.
Công-chúa tức thì chạy ra truớc chùa, ngó qua
hướng tây, thấy bóng tàng dương đã lần lần khuất
núi, chỉ còn một lằng ánh sáng dọi lại đầu non,
thì gặt đầu, và nói một mình rằng: được, được,
cái quang cãnh đã hết, tức nhiên cái mộ cãnh phải
hiện ra, nói rồi lật đật vào chùa, kêu hai thể-nữ
bão rằng:
— Hai ngươi hãy sắm sửa theo ta, hai thể-nử
thưa vâng.
Công-chúa liền vào phòng, nai nịch y giáp, sửa
soạn chĩnh đốn xong rồi, bước ra, nghiểm nhiên
như một vị Nam-hãi Quang-Âm, như một vị yết-ma Hoà-thượng, đầu đội một cái mủ Từ-Lư, hai
giãi cập theo hai bên mép tai, lòng thòng tới ngực,
mình mặc một áo đạo-phục màu vàng như áo Ca-sa, tay cầm một cây trượng-tích dài hơn ba thước.
Hai thể-nử ở dưới hậu đường, chạy lên thấy
Công-chúa thi ngó sửng mà nhìn một hồi, rồi la
lên rằng:
— Ủa, Công-chúa, Công-chúa sao lại mặc đồ đạo-phục làm gì? làm cho hai tôi mới xem, ngở là
thằng Hoà-thượng ác nhơn sống lại.
Công-chúa mĩn cười và nói rằng:
— Ta giã làm Hoà-thượng như vậy, hai ngươi
coi có giống không?
— Bẩm Công-chúa, hai tôi mới xem bề ngoài, thật
giống thằng Hoà-thượng ấy không sai, nhưng mà
nếu ai cắt cớ vạch ra bề trong mà xem, thì mới
biết là Công-chúa.
Công-chúa nghe hai thể-nử nói, thì tỏ ra một
nụ cười trên miệng rất hửu duyên mà rằng:
— Hai đứa bây khờ quá, nào ai lại dám vạch
tới bề trong của ta mà coi, mà hai ngươi phòng sợ,
nói rồi bão hai thể-nữ rằng:
— Hai ngươi phãi vô mượn y-phục của hai sãi
kia mặc vào giã làm đồ đệ ta, rồi chúng ta sẻ đi
một lược.
Hai thể-nử thưa vâng, chạy vô lấy đồ đạo-phục
của hai sải kia mặc vào, rồi trở ra.
Công-chúu xem thấy thì cười mà nói rằng:
— Được đa, hai ngươi bây giờ hộ tướng, y phục
đã giống thầy chùa, nhưng còn khác một cái là hai
ngươi không có đầu trọc.
Hai thể-nữ nghe nói cũng bụm miệng chúm chím
mỉn cười rồi hỏi rằng:
— Bẩm Công chúa, chẳng hay Công-chúa bây
giờ giã làm Hòa-thượng, còn chúng tôi giã làm hai
sải, đặng tính đi đâu?
— Ta bây giờ đi xuống ra mắt Nguyển-danh-Tập
Hai thể-nữ nghe Công-chúa nói, thì rất kinh hãi
mà hỏi rằng:
— Úy! Nguyển-danh-Tập hôm nay đương truy
tầm chúng ta mà bắt, sao Công-chúa lại xuống đó
làm gì, Công-chúa muốn xuống hàng đầu sao? hay
là Công-chúa muốn nạp mình cho quân giặc sao?
— Hai ngươi cứ việc theo ta xuống đó sẽ biết,
thôi hai ngươi hảy dắc ngựa ra trước cữa chùa;
đặng chúng ta thượng lộ.
Hai thễ-nữ thấy Công-chúa bão vậy, thì không
dám hỏi nữa, rồi ra dắc ba con ngựa để trước sân
chùa, thì Công-chúa đã bước ra rồi cã ba người
đều lên ngựa, đồng đi xuống núi.
Khi Nguyển-danh-Tập đóng binh nơi mé rừng,
truy tầm Công-chúa không được, thì biết Công-chúa binh mã đã hết, thế phải núp ẫn vào rừng,
liền phân binh ra từng đội, lớp thì bao vây chung
quanh mé rừng, lớp lại sai quân vào rừng kiếm
bắt Công-chúa, chỉ đễ một đội quân nhơn coi giữ
tiền đội mà thôi, còn Nguyễn-danh-Tập thì đóng
trại bên rừng, ỡ về hậu đội,
Bữa ấy Nguyển-danh-Tập cơm nuớc xong rồi,
đương ngồi trong trại, bỗng có tên quân ở tiền-đội
vào báo rằng:
— Bẩm quan lớn, có một Hòa-thượng xưng tên
là Hồ-Di-Nhựt ở chùa Vân-phong cách đây chừng
bảy tám dậm, đi với hai sãi đến trước vòng binh,
nói rằng: anh em thiết nghĩa với quan lớn, xin
vào ra mắt.
Nguyễn-danh-Tập nghe nói tên Hồ-di-Nhựt, thì
nhớ trực lại năm trước Hồ-Di-Nhựt có gởi thơ nói rằng: mai danh ẩn tích tại chùa Vân-phong, nhưng
chẳng dè chàng ta trú ngụ chổ nầy, ngày nay thế
va nghe ta cữ binh tới đây, nên tìm đến ra mắt,
vậy ta nhơn dịp nầy cho va vào, đặng hỏi thăm
đường sá và Công-chúa Ngọc-Duệ hạ lạc nơi nào
cho biết, nghĩ vậy rồi sắc mặt tươi cười, day lại nói
với tên quân nhơn rằng:
— Mi ra mời Hòa-thượng Vân-phong vào đây.
Tên quân thưa vâng, lui ra vòng binh ở tiền-đội,
nói với Hòa-thượng rằng:
— Quan lớn xin mời Hòa-thượng vào dinh.
Hòa-thượng[1] liền đi với hai sãi bước vào vòng
quân, thẵng tới trại cũa Nguyễn-danh-Tập, rồi day
lại nói với hai sãi kia rằng: Hai ngươi hảy dắc ngựa
vòng ra sau trại đứng đó chờ ta, chừng có việc ta
sẽ cho biết.
Hai sãi kia thưa vâng, rồi ra đứng ngoài sau
cách trại độ chừng trăm bước, đó rồi Hòa-thượng
đi cách khoan thai, chẫm hẫm thẵng vào trong trại.
Nguyễn-danh-Tập đương ngồi trên ghế, lật đật
đứng dậy đặng bước ra nghinh tiếp, nhưng vừa
bước xuống thì Hòa-thượng đã vào tới trong dinh.
Nguyển-danh-Tập ngó lên nhìn châm chĩ Hòa-thượng một chút rồi hõi rằng:
— Phải là Hòa-thượng Vân-phong đó chăng?
— Chính là ta đây, quí hửu đã quên sao?
Nguyển-danh-Tập liền nhướng hai mí mắt lên,
lộ cặp tròng đen ra dọi với ánh đèn, long lanh sáng hoắc, rồi ngó ngay vào mặt Hòa-thượng mà nhìn
và hỏi rằng:
— Phãi là Hồ-di-Nhựt đó chăng?
Hòa-thuợng cười ha hã và nói cách chẫm hẫm
rằng:
— Chính ta là Hòa-thượng vân-phong đây, chính
tá là Hồ di-Nhựt đây chớ ai, anh em ta cách nhau
chẳng đầy bốn năm, mà quí hữu đã quên rồi sao?
hay là quí hửu ngày nay quan cao chức trọng, lộc
cã ngôi sang rồi, không muốn nhìn đến bần tăng,
là một bạn cố giao khi trước sao? nếu quí hữu không
muốn nhìn thì ta xin đi, nói rồi quày chơn muốn
bước ra cữa.
Nguyển-danh-Tập lúc bấy giờ bán tín bán nghi
làm cho bối rối trí khôn, không biết đâu mà nói
liền cãng lại và cười lạt một tiếng mà rằng:
Khoan, khoan, nếu thiệt là Hoà-thuợng vân-phong, là Hồ-di-Nhựt thì xin kỹ thượng tọa an.
Hòa-thượng không đáp một lời, liền bước lại
ngồi ngang trên ghế.
Nguyễn-danh Tập liếc cập mắt tin dời, ngó Hoà-thượng từ trên tới dưới, rồi nghĩ thầm rằng: quái
thay Hoà-thuợng vân-phong là Hồ di-Nhựt vẫn là
một bạn thiết nghĩa cùng ta năm xưa, cách nhau
không đầy ba bốn năm nay, mà ý gì diện mạo xem
có vẻ khác xưa, Hồ-di-Nhựt khi trước mập mà đen,
ngày nay sao lại ốm mà trắng, hay là người bị
phong trần lưu lạc, thời vận đão điên, và lắm nỗi
ưu sầu, cho nên đỗi khác mặt mày khí sắc, nghỉ
vậy rồi day lại hõi rằng:
— Hoà-thượng hôm nay đến đây có việc chi chăng?
— Tôi đến đây muốn tỏ cho túc-hạ hay một việc
bí-mật rất quang-hệ cho túc-hạ lắm, chớ không
việc chi khác hết, nếu túc-hạ muốn nghe, thì xin
bão quân hầu ra ngoài, rồi tôi sẻ nói việc bí-mật
ấy cho túc-hạ rõ.
Nguyễn-danh-Tập nghe nói một việc bí-mật quang
hệ cho mình, liền bảo quân hầu ra ngoài rồi nói rằng:
— Việc chi gọi rằng bí mật, xin Hoà-thượng nói
đi cho tôi nghe.
Hoà-thượng đứng dậy và nói cách nghiêm nghị
rằng:
— Việc bí-mật ấy là việc cũa Công-chúa Ngọc-Duệ, túc-hạ đã tìm kím hôm nay, mà không bắt đặng đó mà.
Nguyển-danh Tập nghe nói việc Công-chúa Ngọc-Duệ thì nheo mày trợn mắt vội vã hõi rằng;
Ờ, việc bí-mật cũa Công-chúa Ngọc-Duệ, mà việc
ấy làm sao?
Hoà-thượng bước tới một buớc, đưa cập mắt
như sao nháy, rồi cười một tiếng mà rằng;
— Việc bí mật ấy là việc Công-chúa Ngọc-Duệ,
muốn giết chết tướng quân chớ gì.
Nguyển-danh-Tập nghe nói thì thối lui lại bai ba
bước và ngó Hoà-thượng không chớp mắt, rồi hỏi
rằng:
— Công-chúa Ngọc-Duệ muốn giết ta à? Công-chúa Ngoc-Duệ ở đâu bây giờ? hõi vừa dứt lời,
tức thì thấy cái mủ Hoà-thượng đương đội, và cái
áo cà sa Hoà-thượng đương mặc trong mình, bổng
nhiên văn ra rớt ngay xuống đất, ngó lại thì một
viên nử tướng hiện ra trước mặt, hai tròng mắt lườm lườm sáng hoắc như hột châu, hai gò má
rần rần ửng đỏ, lưng đeo đoãn kiếm, mình mặc võ
trang, khí sắc hầm hầm như một con sư tữ rất dữ,
rồi nói cách nghiêm-nghị rằng:
— Công-chúa Ngọc-Duệ đả đứng trước mặt
ngươi đây, Công chúa Ngoc-Duệ chính là ta đây.
Nguyễn danh-Tập nghe nói dường như một
tiếng sấm sét thình lình nổ chạt vào tai, làm cho
chàng-ta rùng mình một cái, ngơ ngẩn nhu giấc
chim bao mới tỉnh, rồi hai mắt trợn lên tròn như
ốc bưu, ngó sững Công-chúa không chớp mi mà
hõi rằng:
— Nếu vậy nàng là Công-chúa Ngọc-Duệ, quyết
đến đây mà giết ta sao?
— Phải, ta đến đây quyết giết một tướng Tây-sơn
là ngươi, mà báo thù cho chồng ta, ta đến đây quyết
giết một kẽ nghịch cũa giặc mà báo oán cho anh ta,
và giải thoát cho ta luôn thể, ta không thèm giết
ngươi về cách núp lén, mà ta muốn giết ngươi về
cách chán chường, ta quyết một mạng ta đối với
một mạng ngươi đỗ máu giữa đây, ấy là việc bí-mật của ta nói cho ngươi biết đó.
Nguyễn-danh-Tập nghe mấy lời khí khái cũa
công-chúa nói, thì sắc mặt nữa đỏ nửa xanh, nửa
kinh nửa giận, liền kêu lớn một tiếng: « quân bây »,
rồi xốc lại nơi bàn, chụp lấy cây gươm, rút ra,
nhưng rút vừa khỏi vỏ, thì công-chúa đã tuốt ngọn
đoãn đao bên lưng, nhãy lại một cái lẹ như con cọp.
Nguyễn-danh-Tập mới vừa hươi gươm quyết
chém công-chúa, thì ngọn đoãn đao cũa Công-chúa đã đâm ngay một mũi trên lưng, lút vào tới phổi,
Nguyển-danh-Tập la lên một tiếng rồi té sấp trên
bàn! kế mấy tên quân ỡ ngoài chạy vô, thì công-chúa đã thoát ra ngã sau, gặp hai thể-nữ, giục ngựa
bước tới, Công-chúa liền lên ngựa, rồi cã ba người
tuốt ra đường rừng mà chạy.
Khi mấy tên quân hầu vô thấy Nguyễn-danh-Tập
té xiểu trên bàn, máu ra lai láng, liền hô lên rồi
xúm lại đỡ nằm nơi ghế, thì tâm thần đã mệt mê
bất tĩnh, chẳng bao lâu, Nguyễn-danh-Tập đã từ
biệt-dương trần, hồn về chín suối.
Đó rồi các tướng bộ hạ cũa Nguyễn-danh-Tập
nhứt diện, đi báo tin ấy cho quan Tỗng-nhung là
Nguyễn-văn-Kiêm hay, còn nhứt diện, đem binh
rược theo Công-chúa mà tập nả.
Công-chúa với hai thể nử tuông theo đường rừng,
chạy hơn mười dậm, kế gặp một giãi tràng giang
chận ngang trước mặt, sông nầy là sông trên miền
thượng du đổ xuống Biên-Hòa, đến đây thì công-chúa đả cùng đường, mà quân giặc đàng sau lại
rược theo rắp tới, Công-chúa thấy cái tiền đồ, đả
gặp tràng giang cảng trở: mà hậu lộ lại bị binh mã
rược theo, thì than với hai thể nữ rằng:
— Ta nghĩ cho ta gặp lúc thời quai vận kiển,
làm cho hai ngươi cũng vì ta mà phải chịu cực
khổ gian truân, vậy chỗ nầy là chỗ cùng đồ, thế thì
ta phải cùng hai ngươi vỉnh biệt.
Thể-nữ Huỳnh-Anh thấy Công-chúa than thở thì
nói rằng:
— Xin Công-chúa chẳng nên đeo sầu chác thãm,
mà rũng chí nguôi lòng, phải ráng vượt qua cái cảnh ngộ gian nan nầy, họa may, trời có lòng thương,
thì cho chúng ta thoát khõi hiểm nguy, mà gặp
đường sanh lộ.
Kế thể-nử Bạch-yến chạy lại nói rằng:
— Bẩm Công-chúa có một chiếc xuồng nhõ đậu
dựa mé đay, xin Công-chúa buớc xuống cho mau,
đặng chúng tôi chèo qua bên sông mà tị nạn.
Công-chúa và hai thể-nử vừa bước xuống ghe,
thì một đội quân phía sau đã rần rần ruợc tới;
Công-chúa và hai thể-nữ ở trên chiếc tiểu thuyền,
linh đinh thã theo một giãi trường giang thinh
thoan rộng lớn, giữa dòng thì sông sâu nước cbảy
như cắt, hai bên mé thì cây cỏ rậm rì, cã ba cô
cháu đều lẳng lặng làm thinh, cứ việc bẻ lái kềm
ghe, nương theo khúc vịnh đường gioi, bòn ba thẳng
tới, đi đặng một đổi xa xa, kế một trận gió thổi
tới ồ ồ, bốn phía mây bay cuồn cuộn, làm cho mặt
nước bình tịnh kia, trở ra nhăn nhó bào nhào,
rừng cây im lìm kia trở ra lào xào chuyển động,
rồi mấy lượng sóng nổi lên ào ào, bõ vòi trắng
giã.
Chiếc thuyền Công-chúa lúc bấy giờ trồi lên hụp
xuống, lắc lại nghiên qua, xem cái sanh mạng gởi
trên mặt nước chỉ còn vài phân, thiệt là biết bao
nguy hiễm.
Trận gió lăng làng xung xăng lước tới, lúc vạch
vạt áo Công-chúa, kéo ngược ra sau, khi banh lai
quần Huỳnh-Anh, đánh nghe bành bạch, còn mấy
lượng sóng rủ nhau xốc đến, cái thì trèo dựa bên
be, cái thì chồm lên truớc mủi, dường như thấy
gái hồng nhan lưu lạc, thì áp tới trêu hoa ghẹo nguyệt, ngả ngớn bên mình; thấy người quốc sắc
bơ vơ, thì xúm lại cợt phấn cưới son, lẵng lơ
dởn mặt.
Thễ-nử Bạch-Yến ngồi bơi trước mủi, bị mấy
ngọn sóng chồm lên hụp xuống rồi nhãy xả vào
mình, làm cho áo quần ước mẹp, Huỳnh-Anh
đương chèo sau lái, bị mấy luồng gió vục qua
phất lại, nựng vào hai má, làm cho đầu cổ tơi bời.
Công-chúa ngồi giửa khoang ghe, thấy cái cảnh
ngộ trớ trêu thì than rằng: thiệt cái giống cuồng
phong bạo lảng, xem rất vô tình, chỉ biết lừng lẩy
làm oai, mà chẵng biết thương người lạc nạn.
Nhưng hai thể-nử cứ việc ra sức kẻ chèo người
bơi, mủi thuyền gối theo lượng sóng trường tới
như bay. Huỳnh-Anh chèo một hồi, ngó lại phía
sau, bổng thấy một bóng đen đen trong mé đi ra,
lần lần tấn tới, liền kêu công-chúa và nói:
— Bẩm Công-chúa, chẳng biết cái chi đen đen
phía sau, xem dường thuyền ai đi tới.
Công-chúa liền day qua ngó châm chỉ một hồi,
thấy một chiếc ghe, có dạng người đương chèo
xung lăng, thì hồ nghi và nói: nếu chẳng phải ghe
thương hồ, thì chắc là thuyền giặc, liền bảo hai
thể-nử bẻ lái vào bờ, ẩn theo bóng tối mấy cây
bần mà đi, đặng chúng nó không thấy, thuyền vừa
day mủi vào bờ, đi được vài khúc, kế Rạch-yến
kêu lên mà rằng:
Bẩm Công-chúa, có một chiếc thuyền nào ỡ
trong gioi đâm ra nửa kia? Công-chúa nghe nói
ngó lại, thấy quả một chiếc thuyền trương bườm bọc gió, xâm xâm lước tới, bỗng nghe bên thuyền
ấy kêu lớn lên rằng: ghe, ngừng lại, ngừng lại.
Công-chúa thấy trên thuyền ấy có hơn hai ba
chục người, cầm gươm chống giáo, và hai bên be
thuyền, mười mấy cây chèo, dơ lên bõ xuống một
lược,chèo tới rầm rầm, ngọn sóng vổ với mái chèo,
nước văng trắng giả. Công-chúa liền bảo hai thễ-nử cứ việc bơi thuyền lước tới, kế nghe bên thuyền
ấy kêu lớn lên: Ngọc-Duệ Công-chúa, hảy xếp
chèo ngừng lại cho mau.
Huỳnh-Anh thấy thuyền ấy phăn phăn rược theo
rất cấp, thì nói:
— Bẩm công-chúa, thuyền ấy chắc là thuyền
quân giặc rược theo chúng ta. — Công-chúa nói:
mi cứ việc chèo đi, không cần chộn rộn, đi đặng
một khúc nữa, Hnỳnh-Anh nói:
— Bẫm Công-chúa, thuyền quân nghịch rược
theo gần tới, chúng ta phải liệu làm sao? bổng nghe
bên thuyền ấy bắn lên một tiếng súng, và kêu lớn
lên rằng:
— Ngọc-Du, ngừng lại, ngừng lại, mi chạy
đường trời cũng không thoát khõi.
Công-chúa ngồi trên ghe tỉnh tỉnh tề tề, không
dấu chi nao núng, còn hai thể-nử cứ việc chèo tới
như bay, mot lát thể-nử Bach-Yến kêu lên: xin
công-chúa để chúng tôi đâm ghe vào bờ, đặng
kiếm đường mà đào nạn, kẻo chúng nó theo kịp.
Công-chúa nói không đặng, hai bên mé sông rừng
bụi mịt mù, không thế lên được, hai ngươi cứ việc
bơi thuyền ra khơi, cho dể bề vận động, kế tới ngả
ba, công-chúa bảo đâm ngang qua sông.
Lúc bấy giờ gió càng thổi càng mạnh, sóng càng
nổi càng to, chiếc thuyền cũa công-chúa trường
trên ngọn sóng phăn phăn lước tới, vừa đặng nữa
sông, bổng thầy một ánh sáng nhán ra và nghe
môt tiếng nổ lên cái đùng rất lớn, tức thì thấy
một đội chiến thuyền hơn bảy tám chiếc, bườm
giăng trắng nỏn, đèn thắp như sao, ở trong mé
sông bên kia kéo ngang một hàng và chặn thuyền
công-chúa mà vây phủ.
Thảm thay, trước mặt thì chiến thuyền ngăn trở,
sau lưng lại người nghịch rưrợc theo, công-chúa
lúc nầy, ở giửa trời cao lồng lộng, sông rộng thinh
thinh, mà xem lại quanh mình thì chật như cái rọ.
Bổng thấy một tướng giặc Nguyển-văn-Kiêm,
đứng trước mủi thuyền kêu lớn lên rằng:
— Công-chúa Ngọc-Duệ, nàng hảy mau mau nạp
mình mà hàng phục cho rồi, dầu nàng có xa chạy
cao bay thế nào, cũng không phương thoát được.
Công-chúa thấy cái cảnh ngộ khốn đốn đã hiện
ra trước mắt, thì biết không thế gì giải thoát nữa
đặng, bèn day lại nói với hai thể-nữ rằng:
— Hùynh anh, Bạch yến, thuở nay hai ngươi theo
ta, giúp đỡ tay chơn, đồng ưu cọng lạc, tuy là hai
ngươi phận làm thể-nữ, mà ta xem nhu cật ruột
đồng bào, dầu cho gặp cơn cực khổ gian nan thế
nào, chúng ta cũng không rời nhau ra đặng. Ngày
nay ta đả gặp cái cảnh ngộ khuẩn bách như vầy,
thế thì ta cùng hai ngươi phải từ đây không thấy
nhau đặng nữa.
Vậy thì thà ta mượn chốn dòng sâu nước bích
mà náo nương một giấc u-hồn, hơn là sống mà sỉ tiết ô danh, đễ cho quân giặc vày bừa thân phận.
Hai thể nử nghe Công-chúa nói vậy, thì rưng
rưng giọt lụy mà rằng:
— Công-chúa ôi! thuở nay Công-chúa xem hai
con như tay chơn, hai con cũng coi Công chúa như
ruột thịt, nay gặp cái cảnh nguy bức như vầy, dầu
Công-chúa thế nào, thì hai con củng nguyện giữ
đồng sanh tữ, nói tới đây, thì các thuyền quân giặc
đả bốn phía phũ vây, gươm giáo điệp điệp trùng
trùng, rồi ào ào xốc lại
Công-chúa liền day mặt qua hướng Tây và tung
hô rằng:
« Vuơng mẩu vạng tuế, vuơng Huynh vạng tuế. »
Chúc rồi, tức thì Công-chúa gieo mình xuống
giữa dòng sông, kế hai thể-nữ Bạch yến và Huỳnh
anh cũng nhảy theo mot lược.
Ôi ! mình ngà mặt ngọc, đấm chôn giữa
chốn trường giang; phách quế hồn mai, vơ-vởn theo
dòng bích thủy, lúc bây giờ bốn mặt gió êm, tư bề
sóng lặng, bên rừng quyên kêu dắn dỏi, dường như
khóc người liệt nữ quyên sanh: dưới nước cá lội
vởn vơ, tuồng như thuơng kẽ hồng nhan bạc mạng,
kìa, minh mông nước nháy, chứa chan sông
nổi mạch sầu: nọ, rải rác sương sa, mờ mịt trời
tuông giọt thảm.
Thi điếu Công-chúa và hai thể-nử.
Cân quốc anh-hùng dể mấy ai,
Cám thương Ngọc-Duệ gái thiên-tài,
Lá gan địch-khái thần ghê mặt,
Lưởi kiếm phong trần giặc khiếp oai,
Nống sức quần xoa xông giửa trận,
Chen chơn hào kiệt đứng ngang vai,
Trời xanh nở phụ người trung-nghỉa,
Vôi khien hồn hương xuống dạ đài.
Thãm thay ba vị gái anh-hùng,
Gặp buổi thời quai mạng phải chung,
Gương bể bình tang rời rá ngọc,
Hương chiềm phấn dập giải dầu bông,
Tớ thầy chi để hai phan cách,
Sống thát thà cam một chử đồng,
Vơ vởn trung hồn theo lượng sóng,
Từ đây danh rạng giửa non sông.
Ít lời cẩn cáo:
Truyện nầy còn dài lắm, đặt ít nữa là 20 quyễn mới hết
sự tích của đức Gia-Long; nay xin xuất bản năm quyển đầu
nầy, đặng cống hiến cho đồng bào xem chơi sau sẻ tiếp
theo cho tới Gia-Long phục quốc mới là toàn bộ.
Cholon 1er Novembre 1929.
TÂN-DÂN-TỬ cẩn khải
Nguồn: Wikisource tiếng Việt — Gia Long tẩu quốc/Hồi thứ hai mươi bảy. Văn bản được nhập và định dạng lại; CC BY-SA 4.0, có thể áp dụng điều khoản bổ sung của tác phẩm.